Onderzoek Rekenkamer
De aanleiding voor het voorstel is een kort onderzoek van de Rekenkamer Deventer naar het verantwoord gebruik van algoritmes en AI binnen de gemeente. Uit dit onderzoek blijkt dat er nog grote stappen nodig zijn. Inwoners worden nu niet geïnformeerd wanneer algoritmes worden gebruikt, de gemeente heeft nog geen enkel algoritme opgenomen in het landelijke algoritmeregister en zelfs in privacyverklaringen wordt niet vermeld dat digitale systemen worden ingezet. Hierdoor kunnen inwoners niet weten of een computer heeft meegedacht over een besluit dat hen raakt, laat staan hoe dat systeem werkt. De Rekenkamer benadrukt dat algoritmes onderdeel moeten worden van beleid en strategie, dat de gemeente eerst goed moet inventariseren welke systemen er eigenlijk worden gebruikt en dat er afspraken nodig zijn voor het verantwoord omgaan met nieuwe AI‑toepassingen zoals generatieve AI. Het college gaat hiermee aan de slag.
Meer transparantie
Hoewel de stappen die het college binnenkort gaat zetten belangrijk zijn, gaan ze volgens ons nog niet ver genoeg als het gaat om transparantie richting inwoners. Daarom voegen wij met ons amendement een extra, heel concreet element toe: de gemeente moet publiek maken welke belangrijke algoritmes worden gebruikt, uitleggen waarvoor ze dienen en aangeven op welke momenten een mens nog meekijkt. Deze informatie moet ook worden opgenomen in het landelijke algoritmeregister, zodat inwoners en raadsleden altijd kunnen zien welke systemen actief zijn. Daarnaast willen we dat de gemeente hierover duidelijk communiceert in gewone taal, bijvoorbeeld via de website of bij het loket, en dat de gemeenteraad regelmatig wordt geïnformeerd over de voortgang.
Eerlijk, controleerbaar en menselijk
GroenLinks vindt het essentieel dat technologie nooit een “zwarte doos” mag zijn. Als de overheid algoritmes gebruikt, moet dat eerlijk, controleerbaar en menselijk blijven. Wanneer inwoners begrijpen welke systemen worden ingezet en waarom, versterkt dat het vertrouwen in de overheid. Het geeft mensen ook de mogelijkheid om vragen te stellen of bezwaar te maken als iets niet klopt. Met dit voorstel zorgen we ervoor dat Deventer klaar is voor de toekomst, maar dan wel op een manier die past bij een open en betrouwbare overheid.