Blog: Gezonde gemeente? #hoedan?

Deventer heeft als beleidsuitgangspunt: "gezond in Deventer" met als missie het stimuleren en mogelijk maken van een gezonde leefstijl en een gezonde fysieke leefomgeving met de focus op een gezonde leefstijl en een gezonde fysieke omgeving ter preventie van overgewicht en obesitas. Gezondheid en vitaliteit bevorderen van de inwoners van Deventer (jong en oud) is dus een doelstelling van het collegebeleid. Maar hoe wordt dat vormgegeven? Blijft het bij woorden alleen? Moet gezondheidsbeleid ook in het ruimtelijk en vestigingsbeleid een rol spelen en zo ja:  #hoedan? 

Toen ik op de middelbare school zat, pak 'm beet 35 jaar geleden, was er tegenover de school een klein tankstationnetje waar behalve benzine ook vulkoeken, chips, bounty's, raiders e.d. werden verkocht. Tussen de middag puilde het winkeltje uit met scholieren die hun bammetjes voor de vogeltjes achterlieten. De eigenaar bracht op een bepaald moment een briefje aan op de deur "maximaal 3 scholieren tegelijk". Ongezond eetgedrag en snackgedrag is dus van alle tijden, maar in die tijd kenden we nauwelijks overgewicht en konden we obesitas en fastfood nog niet spellen. Het aantal verleidingen om ongezond (lees: hoogcalorisch) te eten op straat was beperkt. In de huidige tijd hebben we talloze keuzemogelijkheden qua voedsel en gelukkig als overheid ook voldoende mogelijkheden om een gezonde leefstijl te stimuleren (mooie fietspaden e.d) en prikkels tot ongezonde gewoonten te reduceren (bijvoorbeeld het rookverbod in de horeca). Zouden we met de kennis van nu - als we de keuze hadden - een tankstation vol met snacks of een frietkraam tegenover een school bouwen? 

In Nederland kampen veel mensen met overgewicht: maar liefst 1 op de 2 volwassenen. Bij jongeren en jongvolwassenen is het iets minder erg (1 op de 7) maar het obesitasprobleem neemt steeds ernstigere vormen aan. De overheid probeert er veel aan te doen om mensen veel te laten bewegen en aan te zetten tot bewust gezond eten. Menig subsidiepotje wordt aan voorlichting, bewegingsles, stappentellers, afvalcursussen e.d. besteed. Er wordt door scholen en sportclubs ook al hard gewerkt aan meer gezond voedsel in de kantines. Het is een goede zaak dat de overheid de consumenten helpt om gezonde keuzes te maken. Tegelijkertijd zie je in het Nederlandse straatbeeld steeds meer fastfoodrestaurants. Ik heb niets tegen fastfood, het kan soms erg smakelijk zijn. Zolang het geen gewoonte maar een uitzondering is, is het geen probleem om fastfood en ander calorierijk eten te consumeren. Maar niet iedereen kan de verleidingen van fastfood altijd zo makkelijk weerstaan.

De overheid kan optreden als regisseur bij het toestaan van restaurants die verleiden tot het snel consumeren van hoogcalorisch voedsel oftewel fastfoodrestaurants. Zeker op het moment dat een fastfoodrestaurant in de omgeving van een middelbare school wordt toegestaan, is het de vraag of dit niet wringt met de doelstellingen op het gebied van gezonde voeding en bestrijding van overgewicht. Immers; een kwetsbare groep wordt mogelijk in de verleiding gebracht om hoogcalorisch voedsel te nuttigen. Net als het rookverbod op schoolpleinen of het verbod op coffeeshops in de omgeving van de school, is het in het kader van preventief gezondheidsbeleid niet zo'n slecht idee om fastfoodrestaurants niet naast een school of een sportclub of in de aanrijroute te vestigen. De gemeente is aan zet als het gaat om het ontwikkelen van gezondheidsbeleid, ook in de ruimtelijke ordening. Het kan toch niet de bedoeling zijn dat we als gemeente enerzijds geld pompen in gewichtbeheersings-programma's voor jongeren en anderzijds laagdrempelige verleidingen toestaan. Een fysieke afstand tussen kwetsbare objecten (bijv. scholen) en ongezonde prikkels (frietkramen, fastfood e.d.) is dan een mogelijkheid. Het is niet betuttelend maar juist consequent om mensen niet bloot te stellen aan minder gezonde gewoonten. Het biedt geen garantie op gezondere leefstijl (als je wil kom je toch wel aan je ongezonde voedsel) maar een iets hogere drempel kan wel een slimme bijdrage leveren. Anders blijft preventief gezondheidsbeleid dweilen met de kraan open. Mijn stelling is dan ook: het ruimtelijk beleid biedt kansen om preventief gezondheidsbeleid een plaats te geven. 

Tjeerd van der Meulen
Raadslid GroenLinks Deventer

Ik ben benieuwd naar je mening. Mail op tjeerd@gldeventer.nl